Với bản tính hiếu động, Tom Sawyer không lúc nào chịu yên. Chú quậy phá đủ trò tai quái từ trốn học, lừa bạn bè sơn hàng rào, cầm đầu lũ trẻ đánh nhau cho đến chữa mụn cóc ngoài nghĩa trang, “đính hôn” với cô bạn Becky, hay ra đảo sống đời cướp biển. Thế nhưng, cũng trong những chuyến phiêu lưu ấy, Tom và bạn bè đã khám phá ra một vụ giết người, phá tan âm mưu của toán cướp, cứu mạng Becky, tìm được kho báu và trở thành anh hùng của thị trấn.

Toàn bộ tác phẩm tắm trong một không khí hoạt náo, tươi vui và lấp lánh những màu sắc rực rỡ của trẻ em. Tài kể chuyện của Mark Twain khiến người đọc vừa bị cuốn hút, vừa lo âu đồng thời liên tục bật cười trước những tình huống kịch tính liên tiếp. Tác giả còn lồng vào những đoạn văn châm biếm xã hội vô cùng hài hước và sâu sắc. Trên hết, ông miêu tả xuất sắc tính cách, tâm lý, hành động của một Tom Sawyer thông minh, nghịch ngợm nhưng dũng cảm và có một tấm lòng nhân hậu, giàu tình nghĩa.

Từ khi ra đời cho đến nay, Tom Sawyer đã trở thành người bạn thân thiết của các thế hệ trẻ em trên khắp thế giới. Tác phẩm này cũng nhiều lần được chuyển thể thành phim và hoạt hình tại nhiều quốc gia.